كاكويه امير اصفهان « 1 » نيز به سهم خود در ترويج و انتشار زبان فارسى كوشيدند . پيشرفت زبان فارسى و پراكنده شدن كتب علمى و فنى در مراكز مهم اجتماعى ايران مانند شهرهاى خراسان و شهر رى و اصفهان و همدان و شيراز و كرمان در عصر سلجوقيان « 2 » كه قدرت بيشتر و قلمرو حكومت وسيع‌تر حاصل كردند همچنان ادامه يافت ، در اين اعصار است كه جمعى از رجال سياسى ايران و مصنفان علوم و آداب صريحا باستعمال زبان ملّى و بضرورت تأليف كتابهاى فارسى كه منفعت آن عام باشد و ترجمهء كتابها از عربى به فارسى سفارش مىكنند و ما چند فقره از آن اقوال را براى نمونه در اينجا نقل مىكنيم :

--> ( 1 ) - در عصر اين امير و بدستور وى شيخ رئيس ابو على سينا بتصنيف كتاب دانش رگ و دانشنامهء علائى پرداخته و ترجمه و شرح قصهء حىّ بن يقظان نيز بامر او انجام گرفته است . ( 2 ) - در عهد عميد الملك ابو نصر محمد بن منصور بن محمد كندرى ( متولد در 415 و مقتول در 456 هجرى ) وزير طغرل بك و الب ارسلان كه خود مردى اديب و فاضل و ادب‌پرور بود ( رش : عماد الدين كاتب ، تاريخ السلجوقية ص 10 و 29 و بعد ؛ ياقوت ، معجم الادباء ج 5 ص 124 - 127 ؛ سلجوقنامهء ظهير الدين نيشابورى ص 23 - 24 ؛ هند و شاه بن سنجر ، تجارب السلف ص 261 - 266 ؛ ابن خلكان ، وفيات الاعيان در حرف ميم ) ديوان رسالت را به فارسى برگردانيدند و آن زبان در تحريرات و مكاتبات و ترسلات رسمى جاى عربى را گرفت ولى خواجه نظام الملك در اين كار مسامحه نمود . قسمتى از رسائل رسمى عهد سلجوقى به زبان فارسى بدست ما رسيده است ( رش : عتبة الكتبة بقلم منتجب الدين بديع اتابك جوينى ؛ علامهء قزوينى ، بيست مقاله ج 2 ص 156 - 162 ؛ ايضا ، تعليقات بر نصف اول كتاب لباب الالباب ص 309 - 317 ؛ سيف الدين عقيلى ، آثار الوزراء ( نسخهء خطى مجلس ص 136 : مثال سلطان سنجر بسلطان محمود بن محمد بن ملكشاه از منشآت عثمان بن نظام الملك ؛ نامهء حسن صباح بسلطان جلال الدين ملكشاه سلجوقى ( هشت مقالهء آقاى نصر اللّه فلسفى ) و غيره .